Of in het kort: de Puna, of Puna-woestijn, is een kurkdroog hoogplateau waarvan ongeveer 85% op Argentijns grondgebied ligt. Het gebied is zo’n 180000 km² groot. Om je een idee te geven: dat is de helft van Duitsland en ongeveer zes keer de oppervlakte van België. “Hoog” is hier letterlijk te nemen: de Puna verheft zich gemiddeld tot 4500 meter boven zeeniveau. Enkel de Andes zelf, met bergketens en vulkanen die reiken van 5500m tot 6800 meter, torenen er nog bovenuit. In het westen scheiden zij de Puna af van zijn iets kleinere woestijnbroer, de Atacama in Chili, waarvan de centrale vlakte “slechts” op 1500 à 2000 meter ligt.

Wetenschappers bevestigden eind 2023 dat de huidige Puna mogelijk de enige plaats op aarde is die nog enigszins vergelijkbaar is met onze oeraarde, en dus met de omstandigheden waarin de eerste levensvormen ontstonden. Dat voert ons zo’n vier miljard jaar terug in de tijd, naar de fase kort na het ontstaan van onze blauwe planeet. Of dat werkelijk zo is, laten we in het midden, maar in ons gevoel klopt dat.

Deze regio kent barre klimatologische omstandigheden: extreme droogte, onvoorspelbare en gure winden, een ijle en zuurstofarme atmosfeer, en grote temperatuurverschillen die binnen 24 uur kunnen schommelen van +25°C overdag tot -10 (soms zelfs -20°C) s’nachts. In combinatie met de uitgestrektheid en het ruige terrein verklaart dit waarom hier nauwelijks mensen wonen. De kleine gemeenschappen die er wél leven, doen dat al sinds onheuglijke tijden. Het gaat om de inheemse Kolla-bevolking, met wortels die teruggaan tot de pre-Inca en Inca-periode. Ze worden gezien als de bewakers van de Puna-tradities.

Traditioneel leven de Kolla van de veeteelt (schapen, geiten, lama’s) en van de teelt van quinoa, maïs, aardappelen en andere hooglandgewassen. Ze wonen in sobere, maar prachtige adobe-dorpen, gebouwd met bruin-rode lemen huizen. Een keer per jaar drijft de hele gemeenschap samen de wilde Vicuñas bijeen in stenen omheinde kralen die her en der over het landschap verspreid liggen. Vicuña’s worden als heilig beschouwd: ze mogen niet worden gedood of gevangen. Na het scheren wordt elk dier onmiddellijk weer vrij gelaten. De waardevolle wol, of althans de opbrengst ervan, wordt gelijk verdeeld onder de gemeenschap.

Hun cultuur en religie zijn nauw verbonden met de Pachamama (Moeder Aarde) en worden vaak gecombineerd met katholieke elementen, die de Spaanse missionarissen invoerden. Feesten, rituelen en offers maken nog steeds deel uit van het dagelijks leven.

Met de onderstaande video nemen we jullie eerst mee naar het meest onherbergzame gebied, waar vrijwel niemand woont. We reizen traag en letten goed op de hoogteverschillen. Overdag mag de hoogte flink oplopen, zolang we s’avonds maar op een lager gelegen plek overnachten. Dat blijkt een goede benadering, want geen van ons heeft last gehad van hoogteziekte. Ons lichaam heeft zich wonderlijk goed aangepast aan de extreme omstandigheden.

Mogelijk rijst de vraag : waarom willen jullie juist daar verblijven, in deze ongenadige streek?

Misschien vind jij zelf het antwoord bij het zien van onderstaande video.

Mic(haël)